ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಮನೆ ಖರೀದಿ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲಮನೆ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ನವದೆಹಲಿ:
ಮನೆ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆ ಖರೀದಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಖರೀದಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮನೆ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ, ಬಾಡಿಗೆ ಆದಾಯವೇ ಖರೀದಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮನೆ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು “ಗ್ರಾಹಕರು ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಡೆವಲಪರ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಲಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಮಾರಾಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, 36 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಫ್ಲಾಟ್‌ನ ಸ್ವಾಧೀನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಡೆವಲಪರ್ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬದ ನಂತರ, 2015ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಫ್ಲಾಟ್‌ನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದನು.
ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಖರೀದಿದಾರರು ಆ ಫ್ಲಾಟ್‌ನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದರು. ಬಳಿಕ, ವಿಳಂಬಿತ ಸ್ವಾಧೀನ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಆರೋಪದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ (NCDRC)ದಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
NCDRC ದೂರನ್ನು ಏಕೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು?
ಡೆವಲಪರ್, “ಖರೀದಿದಾರರು ಫ್ಲಾಟ್ ಅನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಫ್ಲಾಟ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿರುವುದು, ಇದು ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಖರೀದಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ NCDRC, ಖರೀದಿದಾರರು ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೂರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.
ಖರೀದಿದಾರರ ವಾದ ಏನು?
ಖರೀದಿದಾರರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದು,
ಫ್ಲಾಟ್ ಅನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ
ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರಿಗೆ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ತು
ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ
ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಖರೀದಿ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ
ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, NCDRC ನೀಡಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು:
“ಖರೀದಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವೇನು?”
ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ?
ಅಥವಾ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ?
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆ ಡೆವಲಪರ್ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಡರ್ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಖರೀದಿದಾರರ ಮೇಲಲ್ಲ.
‘ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶ’ಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು:
ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದರೆ ಲಾಭವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಖರೀದಿ
ಕೇವಲ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ
ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಯಾರನ್ನೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸದೇ, ಮನೆ ಖರೀದಿದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.
NCDRC ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರು ವಿಚಾರಣೆಗೆ NCDRCಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈಗ NCDRC,
ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಳಂಬ
ಪರಿಹಾರ
ಬಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪರಿಹಾರ ಅಂಶಗಳು
ಇವೆಲ್ಲದರ ಕುರಿತು ಪುನರ್‌ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ:
ಮನೆ ಖರೀದಿಸಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸ.
ಇದರಿಂದ ಖರೀದಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಅಂತಹ ಮನೆ ಖರೀದಿದಾರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರು.
ಖರೀದಿ ವ್ಯವಹಾರ ಉದ್ದೇಶದ್ದೇ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡೆವಲಪರ್ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ.